İsrail'in Gazze'deki Filistinlileri hedef almak için yapay zeka destekli sistemleri kullanmasını belgeselleştiren bir film, Venedik Film Festivali'ndeki prömiyerinde 25 dakika boyunca ayakta alkışlandı. 80 dakikalık "NAZA" adlı film, işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrailli yerleşimci pogromlarını konu alan ve Filistinli ortak yönetmenler Basel Adra ve Hamdan Ballal ile birlikte çekilip 2025'te Oscar kazanan "No Other Land"in yönetmenleri İsrailli film yapımcıları Yuval Abraham ve Rachel Szor tarafından yönetildi.

Yaklaşık üç yıllık bir soruşturmanın sonucu olan film, kimliklerinin gizli tutulması koşuluyla konuşan İsrailli askeri ve istihbarat kaynaklarının ifadelerine dayanıyor. Sesleri ve yüzleri dijital olarak değiştirilen kaynaklar, Tel Aviv'deki çatılarda gece vakti filme alındı.

Abraham AFP haber ajansına verdiği demeçte, "Askerlerin ve subayların yaptıklarını anlatmalarına izin veriyoruz" dedi. Abraham, "Amacımız çok basitti: Gazze'deki öldürme sistemlerinin nasıl göründüğünü, nasıl çalıştığını mümkün olduğunca ayrıntılı bir şekilde duymak istiyorduk" diye ekledi.

Filmin adı, belirli bir hava saldırısında öleceği öngörülen sivil sayısını belirtmek için kullanılan İbranice bir istihbarat tabirinden geliyor. Filmdeki mülakatı verenler, Gazze'nin gözetlenen telekomünikasyon ağından -telefon görüşmeleri, hareketler ve etkileşimler- yararlanarak suikast hedeflerini belirleyen "Lavender" adlı yapay zeka destekli bir sistemi anlatıyor.

Filmde mülakat verenlerden biri, "Bir fabrika gibi büyük ölçekte yapıldı" derken, hedef belirlemede yer alan bir başka kişi ise sürecin "her şey uzaktan yapıldığı için bir video oyunu gibi" olduğunu ve "delicesine eğlenceli" bulunduğunu söylüyor.

Bazı mülakat verenler sivil evlerin yıkılması, insani hukukun hiçe sayılması ve Filistinlilere yönelik "nefret" dolu "genel bir atmosferden" bahsetti.

Filmdeki askeri kaynaklar, "İstihbarat personelinin bildiklerini inkâr etmenin imkânı yoktur" diyerek, "suçlu" ilan ettikleri evlerin ailelerle dolu olduğunu kendi gözleri ve kulaklarıyla gördüklerini eklediler.

Abraham, filmin Batı hükümetlerini İsrail'e verdikleri desteği kesmeye ve yaptırımlar yoluyla baskı uygulamaya zorlamasını umduğunu söyledi.

Abraham, İsrail'in destekçilerine atıfta bulunarak AFP'ye verdiği demeçte, "İsrail ve Filistin içinde değişim için mücadele etmeye çalışan bizlerin buna ihtiyacı var. Harekete geçmeyi reddederek insan haklarını ve siyasi bir çözümü destekleyen içerideki insanları zayıflatıyorsunuz" dedi.

+972 Magazine'de ortaklaşa bir yazı kaleme alan Abraham ve Szor, filmin, Gazze'deki Filistinli sivil cinayetlerinin Hamas'a karşı bir savaşın "trajik bir yan ürünü değil… önceden tasarlanmış, hesaplanmış ve kasıtlı bir eylem" olduğu sonucuna vardığını belirtti.

Küresel film endüstrisini takip eden İngiltere merkezli ticaret dergisi Screen International filmi "acil, mideye atılan bir yumruk" olarak tanımlarken, The Hollywood Reporter ise filmin "öfke… onursuzluk ve kesinlikle mevcut İsrail rejimine karşı derin düzeyde bir tiksinti" uyandırdığını belirtti.

Film, 2024'te en iyi uluslararası film dalında Oscar kazanan "The Zone of Interest" filminin arkasındaki ekip olan Jonathan Glazer'ın yönetici yapımcılığında, İngiltere'den Jim Wilson ve The Guardian tarafından üretildi.

Gazze Sağlık Bakanlığına göre, İsrail'in Gazze'ye yönelik soykırım savaşı Ekim 2023'ten bu yana yaklaşık 73.500 Filistinlinin ölümüne ve 174.500 kişinin yaralanmasına neden oldu. Yabancı gazetecilerin, İsrail ordusunun sıkı kontrolü altındaki durumlar haricinde Gazze'ye girmesi yasaklandı.

Cumartesi günü sona erecek bu yılki festivalde yarışan tek belgesel olan NAZA, geçen yıl 23 dakika alkışlanan ve Venedik'in ikincilik ödülünü kazanan The Voice of Hind Rajab'ın ardından geliyor.